FlexiSolutions

Księgowanie leasingu MSSF 16

W jakich przypadkach należy stosować MSSF 16? Jak prezentować umowy leasingu w sprawozdaniach finansowych leasingobiorcy by zapewnić zgodność raportowania z IFRS 16? Jak wyznaczyć wartość bieżącą aktywów i zobowiązań z tytułu leasingu?
księgowanie MSSF16 / księgowanie najmu

W jakich przypadkach należy stosować MSSF 16?

MSSF 16 ma zastosowanie do umów, które spełniają następujące warunki: (i) czas trwania jest dłuższy niż rok, (ii) wartość składnika aktywów jest większa niż 5000 USD oraz (iii) składnik aktywów nie jest znacząco powiązany z innymi składnikami aktywów.

W kontekście raportowania według standardu MSSF 16 podlegają mu kontrakty, które przekazują prawo do kontrolowania użytkowania określonego składnika aktywów przez zdefiniowany czas. W związku z tym, obiektem rozpoznania i wyceny nie jest sam użytkowany przedmiot, jak na przykład samochód. Kluczowe jest tu prawo do użytkowania tego przedmiotu.

 

Komentarz eksperta

Agnieszka Dziedziela
Agnieszka DziedzielaBiegła rewidentka, Ekspert ds. konsolidacji i sprawozdawczości finansowej we FlexiSolutions
Read More
Jeżeli chodzi o rozpoznanie umowy, to pierwszą rzecz, którą musimy zrobić, jeżeli mamy do czynienia z umową, to rozpoznać ją i zastanowić się, czy ta umowa nosi znamiona leasingu i czy powinna być rozpoznana zgodnie z MSSF 16.

Musimy się zastanowić, czy ta umowa zakłada, że mamy prawo do kontroli nad użytkowaniem aktywa, które zostaje nam przekazane. Czy faktycznie mamy kontrolę? Czy składniki aktywów można łatwo zidentyfikować? Czy one są wyraźnie określone w umowie? Czy leasingodawca ma znaczące prawo do zastąpienia składnika aktywów? Czy mamy do czynienia z umowami wieloelementowymi i jak wyodrębnić każdy element leasingu, czy ujmujemy go odrębnie? I ewentualnie, jeżeli w kolejnych okresach, czy powinniśmy ponownie dokonać oceny tej umowy, jeżeli ona się zmieniła.

Te kluczowe kryteria, generalnie myślę, że każdy księgowy sobie z nimi poradzi. Ale zastanówcie się Państwo nad procesem tego, jak identyfikować taką umowę. Jeżeli pracujecie w skutkach, tych umów jest bardzo dużo. Księgowy zwykle jest taką osobą, do której raczej wszystko dociera na końcu. A najgorzej jest, kiedy dociera na końcu przy zamknięciu okresu. I wtedy jest stres, dużo pracy, bo okazuje się, że nagle mamy do analizy 5-10 umów i musimy zidentyfikować, czy one powinny być rozpoznane jako leasing zgodnie z MSSF 16.
Zalecam Państwu, to zastanowienie się, jak prawidłowo ułożyć proces, żeby te umowy były odpowiednio wcześniej rozpoznane i przeanalizowane pod kątem tego, czy powinny być leasingiem zgodnie z MSSF 16.

W ramach MSSF 16 jako leasing traktowane są także umowy usługowe. Dla przykładu spółka, która przygotowuje sprawozdanie finansowe zgodnie z MSSF/MSR powinna zastosować MSSF 16 do prezentacji m.in. umów najmu (np. powierzchni sklepowej lub biurowej), prawa wieczystego użytkowania gruntu, umów wykonywanych przy użyciu środków trwałych.

Istotne jest, aby składnik aktywów był jasno zdefiniowany w umowie lub zrozumiany w momencie, gdy leasingobiorca zaczyna z niego korzystać. Dodatkowo dostawca nie powinien mieć znaczącego prawa do zastąpienia tego składnika przez cały okres użytkowania. Jeśli te warunki nie są spełnione, nie można mówić o leasingu.

MSSF 16 – ujęcie księgowe u leasingobiorcy

Zgodnie z regulacjami MSSF 16 ujęcie księgowe umowy przez leasingobiorcę następuje według jednego modelu. Spółka wykazuje prawo do użytkowania składnika aktywów w ramach umowy oraz zobowiązanie do dokonywania płatności leasingowych.

Ujęcie składnika aktywów wymaga w pierwszej kolejności dokonania wyceny zobowiązania.

Zobowiązanie z tytułu leasingu MSSF 16

Wycena zobowiązania z tytułu leasingu opiera się na ustaleniu w dacie rozpoczęcia wartości bieżącej opłat leasingowych pozostających do zapłaty. Opłaty leasingowe dyskontuje się z zastosowaniem stopy procentowej leasingu. Możliwe jest zastąpienie stopy procentowej leasingu krańcową stopą procentową leasingobiorcy. Jest to odpowiednik oprocentowania kredytu, jaki spółka mogłaby zaciągnąć by sfinansować zakup składnika aktywów o podobnej wartości i na podobny okres.

Aktywa z tytułu leasingu według MSSF 16

Aktywa będące przedmiotem leasingu ujmuje się w sprawozdaniach finansowych podobnie jak inne środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne spółki. W dniu rozpoczęcia umowy leasingu spółka ustala wartość początkową (wartość brutto), która podlega amortyzacji przez cały okres korzystania z aktywa.

Przy księgowaniu wartości brutto aktywa z leasingu MSSF 16 należy uwzględnić kwotę początkową wyceny zobowiązania z tytułu leasingu oraz wszelkie płatności leasingowe poniesione przed lub w dniu rozpoczęcia leasingu. Dodatkowo wartość brutto aktywa należy powiększyć o nakłady konieczne do rozpoczęcia korzystania z aktywa lub finalnego zakończenia jego eksploatacji.

Okres amortyzacji prawa do użytkowania jest uzależniony od pewności otrzymania tytułu własności. Jeżeli nie ma wystarczającej pewności co do otrzymania tego tytułu, należy przyjąć krótszy okres spośród dwóch opcji: (i) okresu leasingu, w którym leasingobiorca ma prawo korzystania ze składnika aktywów, lub (ii) okresu użytkowania składnika aktywów, niezbędnego do realizacji umowy.

 

W przypadku, gdy jednostka ma pewność otrzymania tytułu własności – składnik amortyzowany jest przez okres, w którym korzysta się z niego, w celu realizacji umowy.

Koszty odsetek od zobowiązań z tytułu leasingu MSSF16

Koszt odsetek jest kluczowym elementem wyceny zobowiązania z tytułu leasingu zgodnie ze standardem MSSF 16. Spółka księguje odsetki na podstawie stopy dyskonta, która została przyjęta przy początkowej wycenie wartości zobowiązania, czyli wartości bieżącej opłat leasingowych.

 

Część odsetkowa zobowiązania jest księgowana w kosztach finansowych na Rachunku Zysków i Strat. Odbywa się to w korespondencji z zobowiązaniem z tytułu leasingu albo w rozliczeniu międzyokresowym.

Płatności rat leasingowych księgowane są najczęściej w schemacie wykorzystującym konta związane z:

– Zobowiązanie z tytułu leasingu (Wn) – część kapitałowa raty leasingowej

– Zobowiązanie z tytułu leasingu lub Rozliczenia międzyokresowe (Wn) – część odsetkowa raty leasingowej

– Rachunek bankowy – rozliczenie płatności (Ma)

Księgowanie zmiany w umowach leasingu MSSF 16

Zmiana w umowie leasingu może mieć miejsce w przypadku zwiększenia lub zmniejszenia zakresu leasingu. Obejmuje to zmiany w czasie trwania umowy, ilości czy wielkości aktywów, jak również korekty wysokości opłat stałych.

 

Przykłady takich zmian w leasingu to:

  • zwiększenie wynajmowanej powierzchni biurowej na pozostały okres umowy,
  • obniżenie opłat leasingowych z uwagi na trudną sytuację finansową,
  • modyfikacja umownego okresu trwania leasingu.

Zmiany umowy leasingu zgodnie z IFRS 16

W jakich przypadkach należy zmodyfikować pierwotną wycenę umowy? Kiedy i w jaki sposób zaprezentować zmianę zakresu leasingu jako nowy kontrakt?

W kontekście księgowania według MSSF 16 każda zmiana w umowie leasingu zobowiązuje leasingobiorcę do przeprowadzenia modyfikacji pierwotnego ujęcia umowy. Alternatywnie, można potraktować taką zmianę jako odrębny leasing.

Narzędzia do księgowania leasingu MSSF 16

Systemy finansowo-księgowe oraz ERP rzadko oferują wsparcie narzędziowe dla księgowania umów leasingu zgodnie z MSSF 16. Z tego względu odpowiednie rozwiązania muszą zostać stworzone niezależnie przez spółkę.

Samodzielna budowa modelu MSSF 16 w arkuszu kalkulacyjnym Excel to najprostsze rozwiązanie. Odpowiednio skonfigurowane formularze i formuły ułatwiają przygotowanie danych niezbędnych do księgowania leasingu zgodnie z wymogami MSSF 16. Niemniej jednak trudnością w korzystaniu z rozwiązania opartego na Excelu jest pełne odwzorowanie wszystkich scenariuszy raportowania, jakie są określone w standardzie rachunkowości.

 

Na przykład, modelowanie w Excelu księgowań dla zmian w umowie leasingu czy dla umów w walutach obcych może być trudne i czasochłonne. Co więcej, arkusz kalkulacyjny nie oferuje wystarczającej kontroli nad spójnością i dokładnością wycen, szczególnie gdy mamy do czynienia ze 100 lub więcej umowami.

Dla firm poszukujących praktycznego wsparcia w księgowaniu leasingu skuteczną alternatywą jest specjalistyczne oprogramowanie dedykowane do MSSF 16.

Aplikacja z predefiniowanymi ustawieniami prowadzi specjalistów z działu księgowości przez cały proces wyceny i raportowania zgodnie z wymogami MSSF 16.

 

Szczegółową analizę korzyści płynących z systemowego wsparcia w księgowaniu leasingu według MSSF 16 można znaleźć w artykule zatytułowanym „IFRS 16 – jak sobie poradzić z księgowaniem umów leasingu i najmu?”

 

Zobacz też:

wpływ mssf

Wpływ MSSF 16 na sprawozdanie finansowe

Adaptacja MSSF jako standardu rachunkowości wpływa na przedstawienie wartości w sprawozdaniach finansowych, szczególnie w kontekście leasingu i najmu według MSSF16.

Artykuł analizuje te zmiany, wskazując, jak norma ta modyfikuje bilans, rachunek zysków i strat oraz sprawozdanie przepływów pieniężnych, podkreślając kluczowe różnice i nowe wyzwania w sprawozdawczości finansowej.

Czytaj więcej >
zmiana umowy leasingu

Zmiany umowy leasingu zgodnie z IFRS 16

Praktyczne przykłady rozpoznawania zmian w umowie leasingu zgodnie z regulacjami IFRS 16. W jakich przypadkach należy zmodyfikować pierwotną wycenę umowy? Kiedy i w jaki sposób zaprezentować zmianę zakresu leasingu jako nowy kontrakt?

Czytaj więcej >
ewidencja leasingu mssf16

Korekty MSSF 16 w sprawozdaniach finansowych

Jak ewidencjonować korekty MSSF16 na potrzeby przygotowania sprawozdań finansowych? W praktyce, spółka może zdecydować się na jedno z dwóch rozwiązań. Pierwsza opcja to księgowanie leasingu MSSF16 na kontach księgi głównej. Drugim rozwiązaniem jest prowadzenie ewidencji leasingu MSSF16 poza systemem księgowym. Artykuł prezentuje ujęcie dla obu scenariuszy.

Czytaj więcej >

Dowiedz się więcej jak nasze rozwiązania pomogą usprawnić controlling w Twojej firmie